So sánh cổ phiếu và trái phiếu. Đầu tư cổ phiếu hay trái phiếu an toàn hơn?

Cổ phiếu và trái phiếu đều là tài sản chứng khoán tiềm năng được nhiều nhà đầu tư săn đón. Tuy nhiên, vẫn có một số trader chưa phân biệt được rõ 2 khái niệm này cũng như những lợi nhuận, rủi ro mà chúng mang lại. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn so sánh cổ phiếu và trái phiếu, đồng thời sẽ cho bạn câu trả lời rằng “Đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu an toàn hơn?”. Hãy cùng theo dõi bạn nhé!

Cổ phiếu là gì?

Theo Khoản 1, Điều 120, Luật Doanh nghiệp 2014: “Cổ phiếu là chứng chỉ do công ty cổ phần phát hành, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử xác nhận quyền sở hữu một hoặc một số cổ phần của công ty đó.

Theo đó, cổ phiếu là hình thức kêu gọi vốn từ các nhà đầu tư tiềm năng bên ngoài, giúp doanh nghiệp mở rộng mô hình kinh doanh, sản xuất. Vì thế, người nắm giữ cổ phiếu được xem là cổ đông của doanh nghiệp, và được hưởng cổ tức phân chia phụ thuộc vào tình hình hoạt động của công ty. 

Những đặc điểm cơ bản của cổ phiếu

  • Cổ phiếu là chứng nhận góp vốn của các cổ đông vào công ty cổ phần.
  • Không có kỳ hạn và không hoàn vốn.
  • Lãi suất của cổ phiếu gọi là cổ tức.
  • Cổ tức không ổn định, phụ thuộc vào kết quả hoạt động của doanh nghiệp và mối quan hệ cung – cầu trên thị trường chứng khoán. 
  • Giá cổ phiếu biến động mạnh.
  • Tính thanh khoản cao, có khả năng chuyển hóa thành tiền mặt dễ dàng.
  • Tính lưu thông khiến cổ phiếu có giá trị như một loại tài sản thực sự.
  • Cổ phiếu có tính tư bản giả (cổ phiếu có giá trị như tiền nhưng không phải là tiền và nó chỉ có giá trị khi được đảm bảo bằng tiền).

Trái phiếu là gì?

Theo Khoản 1 Điều 4 Nghị định 163/2018/NĐ-CP giải thích thuật ngữ trái phiếu doanh nghiệp như sau:“Trái phiếu doanh nghiệp là loại chứng khoán có kỳ hạn từ 01 năm trở lên do doanh nghiệp phát hành, xác nhận nghĩa vụ trả nợ gốc, lãi, và các nghĩa vụ khác (nếu có) của doanh nghiệp đối với nhà đầu tư sở hữu trái phiếu.”

Hay hiểu đơn giản, trái phiếu do doanh nghiệp phát hành với mục đích huy động vốn, đây là chứng nhận nợ giữa nhà phát hành trái phiếu (con nợ) và người nắm giữ trái phiếu (chủ nợ). Theo đó, khi đến kỳ hạn, nhà phát hành trái phiếu có nghĩa vụ phải thanh toán cả tiền lãi và nợ gốc cho chủ sở hữu trái phiếu.

Những đặc điểm cơ bản của trái phiếu

  • Trái phiếu được phát hành dưới nhiều dạng như chứng chỉ, bút toán ghi sổ, dữ liệu điện tử.
  • Trái phiếu là chứng nhận nợ, có lãi suất và kỳ hạn vay rõ ràng.
  • Lãi suất của trái phiếu được gọi là trái tức.
  • Trái tức là khoản thu nhập cố định và nhà đầu tư được nhận định kỳ khi nắm giữ trái phiếu.
  • Doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán cho trái chủ khi đến kỳ hạn, kể cả khi hoạt động kinh doanh bất ổn định hoặc thậm chí phá sản.
  • Người nắm giữ trái phiếu được xem là một chủ nợ của công ty và được gọi là trái chủ.
  • Mệnh giá của trái phiếu chính là số tiền nợ gốc.

So sánh cổ phiếu và trái phiếu

Cổ phiếu và trái phiếu là 2 loại tài sản thuộc chứng khoán, chính vì thế giữa chúng sẽ có những nét tương đồng với nhau. Tuy nhiên, khi xét chi tiết từng khía cạnh thì cổ phiếu và trái phiếu lại hoàn toàn khác biệt. Cụ thể:

Điểm giống nhau 

  • Đều là sản phẩm giao dịch thuộc chứng khoán. 
  • Là phương tiện huy động vốn hiệu quả của các doanh nghiệp. 
  • Là chứng nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn góp vào doanh nghiệp. 
  • Được thể hiện dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử.
  • Có thể trao đổi mua bán, chuyển nhượng cầm cố, thế chấp, thừa kế.
  • Cả 2 đều được nhận lãi (cổ phiếu nhận cổ tức, trái phiếu nhận trái tức).
  • Có 2 loại: ghi tên và không ghi tên (ghi danh, vô danh).
  • Nội dung trên cổ phiếu và trái phiếu đều có:
    • Tên, trụ sở chính của công ty phát hành
    • Số và ngày cấp giấy chứng nhận ĐKKD
    • Ngày phát hành
    • Tên của người sở hữu 

Điểm khác nhau

Tiêu chí so sánhCổ phiếuTrái phiếu
Chủ thể phát hànhCông ty cổ phần.Chính phủ, doanh nghiệp.
Tính chấtChứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ ghi nhận quyền sở hữu đối với một phần vốn điều lệ.Chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ ghi nhận quyền sở hữu đối với một phần vốn vay.
Bản chấtChứng khoán vốn.Chứng khoán nợ.
Tư cách chủ sở hữuCổ đông, thành viên công ty.Chủ nợ.
Hưởng lợi nhuận– Hưởng cổ tức.
– Không ổn định, phụ thuộc vào tình hình hoạt động của công ty.
– Hưởng trái tức.
– Ổn định, không phụ thuộc vào tình hình hoạt động của công ty.
Nguồn trả lãi cho người sở hữuTừ chi phí trước thuế của công ty.Trích từ lợi nhuận sau thuế của công ty.
Nghĩa vụ thanh toán khi công ty giải thể, phá sảnĐược thanh toán sau trái phiếu và sau khi đã hoàn tất hết các nghĩa vụ khác.Được thanh toán trước cổ phiếu.
Quyền lợiĐược tham gia biểu quyết, các hoạt động kinh doanh, sản xuất của công ty.Không được phép tham gia vào hoạt động của công ty.
Khả năng đảm bảo vốn gốcKhông được đảm bảo.Được đảm bảo.
Thời gian đáo hạnKhông giới hạn thời gianCó thời hạn xác định, có thể là ngắn hạn hoặc dài hạn.
Kết quả nhận được sau khi phát hành– Tăng vốn điều lệ của công ty. 
– Thay đổi cơ cấu cổ phần cũng như số lượng cổ đông.
– Tăng nghĩa vụ trả nợ của công ty. 
– Không làm thay đổi vốn chủ sở hữu hay cơ cấu cổ phần của công ty.
Trách nhiệm– Cổ đông nắm giữ cổ phiếu chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty theo tỷ lệ tương ứng.– Người sở hữu trái phiếu không phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty.
Tính rủi roCaoThấp
So sánh cổ phiếu và trái phiếu

Ưu nhược điểm khi đầu tư cổ phiếu và trái phiếu

Đầu tư cổ phiếu

Ưu điểm

  • Có quyền tham gia biểu quyết, bầu cử Đại hội đồng cổ đông và các hoạt động kinh doanh, sản xuất khác của công ty. 
  • Nhận lãi (cổ tức) từ hoạt động quản lý của doanh nghiệp mà không cần tham gia quản lý, giám sát.
  • Nắm giữ cổ phiếu là nắm giữ một phần vốn điều lệ của công ty. 

Nhược điểm

  • Cổ tức không ổn định, phụ thuộc vào tình hình hoạt động của công ty. 
  • Việc mua bán phải thông qua sàn giao dịch (cổ phiếu đã niêm yết), hoặc thông qua giao dịch thỏa thuận.
  • Nhà đầu tư chỉ có thể bán lại cổ phiếu cho người khác, vì công ty không mua lại cổ phiếu. 

Đầu tư trái phiếu

Ưu điểm

  • Lãi suất trái phiếu ổn định, không phụ thuộc vào tình hình hoạt động của công ty. 
  • Trường hợp công ty giải thể, phá sản thì người được hưởng trái phiếu sẽ được thanh toán trước người sở hữu cổ phiếu. 
  • Tính rủi ro thấp. 
  • Có thể chuyển nhượng trái phiếu thông qua sàn giao dịch hoặc bán lại cho công ty.

Nhược điểm 

  • Không có quyền biểu quyết, bầu cử hay tham gia vào các hoạt động kinh doanh, sản xuất của công ty. 
  • Đối diện với rủi ro tái đầu tư, vì rất ít công ty có chương trình tái đầu tư tiền lãi trái phiếu. 
  • Giá trái phiếu cũng biến động mạnh. 

Đầu tư cổ phiếu hay trái phiếu an toàn hơn?

Cổ phiếu và trái phiếu đều là những danh mục đầu tư tiềm năng, nhưng tùy vào phong cách giao dịch và khẩu vị rủi ro của mỗi người, mà sẽ có những câu trả lời khác nhau. Vì thế, để dễ dàng lựa chọn sản phẩm phù hợp, nhà đầu tư có thể tham khảo một số lưu ý dưới đây:

Đầu tư cổ phiếu hay trái phiếu an toàn hơn?
  • Đối với cổ phiếu

Giá trị cổ phiếu phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố cả bên trong lẫn bên ngoài. Các yếu tố bên trong bao gồm hiệu suất hoạt động của doanh nghiệp, các nguyên tắc kinh doanh cổ phiếu của nhà phát hành,… Về các yếu tố bên ngoài, cổ phiếu phụ thuộc vào biến động của nền kinh tế như tốc độ tăng trưởng GDP, lãi suất, lạm phát,… 

Chính vì tính chất phụ thuộc nên đầu tư cổ phiếu mang lại rủi ro lớn hơn, và hiển nhiên sự mạo hiểm này sẽ mang lại lợi nhuận cao hơn.

  • Đối với trái phiếu

Trái phiếu không phụ thuộc vào tình hình kinh doanh của doanh nghiệp. Mặt khác, trái phiếu mang bản chất là chứng khoán nợ, nên nhà đầu tư sẽ nhận được cả vốn gốc khi đến hạn và nhận lãi suất định kỳ. Tuy nhiên, rủi ro của trái phiếu là trái chủ không thể tái đầu tư với mức lãi suất tương đương. Hơn nữa, lãi suất cũng có thể biến động không ngừng, nếu lãi suất tăng thì giá sẽ giảm và ngược lại. Ngoài ra, nếu công ty mất khả năng thanh toán, nhà đầu tư cũng sẽ gặp rủi ro về tín dụng.

Như vậy có thể thấy rằng, đầu tư trái phiếu mang lại lợi nhuận thấp hơn và rủi ro vẫn có thể kiểm soát được.

Lời kết

Cổ phiếu và trái phiếu đều là những tài sản chứng khoán thực sự tiềm năng, mang đến nhiều cơ hội phát triển cho nhà đầu tư. Hy vọng với những thông tin được chia sẻ trong bài viết trên đây đã giúp bạn lựa chọn được sản phẩm giao dịch phù hợp với những tiêu chí của mình, đồng thời đã có đáp án thuyết phục cho câu hỏi “Đầu tư cổ phiếu hay trái phiếu an toàn hơn?” Chúc các bạn thành công!