Cổ phiếu quỹ là gì? Cách thức thực hiện mua bán cổ phiếu quỹ

Trong thị trường chứng khoán, có một loại cổ phiếu không được lưu hành và giao dịch trên sàn chứng khoán, đó là cổ phiếu quỹ. Đây là loại cổ phiếu tuy khó mua nhưng được khá nhiều nhà đầu tư săn đón. Vậy cổ phiếu quỹ là gì? Cách thức thực hiện mua bán cổ phiếu quỹ có phức tạp không? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

Cổ phiếu quỹ là gì?

Cổ phiếu quỹ (Treasury stock) là loại cổ phiếu được phát hành bởi công ty cổ phần, nhưng vì một lý do nào đó, chúng được chính công ty mua lại bằng nguồn vốn hợp pháp và nắm giữ như những nhà đầu tư khác. Tuy nhiên, cổ phiếu quỹ không được gộp chung với cổ phiếu đang lưu hành của công ty.

Đặc điểm cổ phiếu quỹ

Đặc điểm cổ phiếu quỹ

Cổ phiếu quỹ khác với cổ phiếu thông thường dựa vào những đặc điểm cơ bản dưới đây: 

  • Cổ phiếu quỹ không phải là cổ phiếu đang lưu hành, nên việc công ty đại chúng mua lại cổ phiếu quỹ sẽ làm giảm số lượng cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường. 
  • Không được trả cổ tức.
  • Không có quyền tham gia biểu quyết trong đại hội đồng cổ đông.
  • Không có quyền mua cổ phiếu mới/cổ phiếu ưu đãi.
  • Tổng số cổ phiếu quỹ không được phép vượt quá tỷ lệ vốn hóa mà luật pháp quy định.
  • Khi doanh nghiệp sở hữu cổ phiếu quỹ, có thể hủy, giữ lại hoặc bán ra thị trường trong trường hợp cần vốn. 
  • Khi giao dịch cổ phiếu quỹ, doanh nghiệp không ghi nhận lợi nhuận/thua lỗ, mà chỉ ghi nhận việc tăng giảm nguồn vốnthặng dư vốn cổ phần.   

Mua cổ phiếu quỹ để làm gì?

Mua cổ phiếu quỹ để làm gì?

Với những đặc điểm như trên có thể thấy rằng, việc công ty mua lại số cổ phiếu trên không đem lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Vậy công ty mua cổ phiếu quỹ để làm gì?

  • Mua để bán lại

Các công ty thường mua lại cổ phiếu đã phát hành khi thị trường chứng khoán có dấu hiệu sụt giảm, sau đó bán ra khi thị trường tăng để thu lợi nhuận từ khoảng chênh lệch. 

Tuy nhiên, khoảng lợi nhuận này sẽ không được hạch toán vào lợi nhuận ròng của công ty, nhưng nó giúp cải thiện dòng tiền và làm tăng thặng dư vốn cổ phần trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

  • Tăng quyền kiểm soát công ty

Việc mua lại cổ phiếu cũng là giải pháp nhằm hạn chế một số cá nhân, tổ chức có hành vi lợi dụng giá cổ phiếu giảm và mua lại toàn bộ cổ phiếu nhằm mục đích thao túng công ty trong tương lai.

  • Cải thiện các chỉ số tài chính

Khi mua lại cổ phiếu quỹ sẽ làm giảm số lượng cổ phiếu đang lưu hành, động thái này làm tăng các chỉ số tài chính như ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu), EPS (Tỷ suất thu nhập trên cổ phần),… Từ đó, giá cổ phiếu tăng lên do tiềm năng của cổ phiếu đang mạnh, đồng thời nhu cầu mua cũng ngày càng tăng.

  • Bảo toàn lợi ích cổ đông

Trường hợp giá cổ phiếu giảm, công ty sẽ mua lại cổ phiếu quỹ làm cho số lượng nguồn cung cổ phiếu đang lưu hành giảm đi. Đây sẽ là bàn đạp làm tăng giá trị cổ phiếu mà các cổ đông đang nắm giữ, đồng nghĩa với việc lợi ích của các cổ đông được đảm bảo hơn.

  • Thu hồi cổ phiếu ESOP

Thông thường, mua lại cổ phiếu quỹ cũng nhằm mục đích thu hồi cổ phiếu ESOP từ những nhân viên đã nghỉ việc, sau đó bán lại cho nhân viên đang làm việc tại công ty với mục đích khích lệ tinh thần.

Quy định giao dịch (mua/bán) cổ phiếu quỹ

Công ty có quyền mua lại không quá 30% tổng số cổ phần phổ thông đã bán, một phần hoặc toàn bộ cổ phần ưu đãi cổ tức đã bán theo các quy định: 

  • Hội đồng quản trị có quyền quyết định mua lại không quá 10% tổng số cổ phần của từng loại đã được chào bán trong 12 tháng.  
  • Hội đồng quản trị quyết định giá mua lại cổ phần. Đối với cổ phần phổ thông, giá mua lại không được cao hơn giá thị trường tại thời điểm mua lại. 
  • Công ty có thể mua lại cổ phần của từng cổ đông tương ứng với tỷ lệ cổ phần của họ trong công ty. Quyết định mua lại cổ phần của công ty phải được thông báo bằng phương thức bảo đảm đến được tất cả cổ đông trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày quyết định đó được thông qua. Cổ đông đồng ý bán lại cổ phần phải gửi chào bán cổ phần của mình bằng phương thức bảo đảm đến được công ty trong thời hạn 30 ngày. 

Hơn nữa, việc mua bán cổ phiếu quỹ còn được quy định theo những điều kiện dưới đây:

Điều kiện mua lại cổ phiếu quỹ

Theo Khoản 1, Điều 36, Luật Chứng khoán 2019 quy định các điều kiện để công ty đại chúng mua lại cổ phiếu của chính mình, bao gồm:

  • Có quyết định của Đại hội đồng cổ đông thông qua việc mua lại cổ phiếu để giảm vốn điều lệ, phương án mua lại, trong đó nêu rõ số lượng, thời gian thực hiện, nguyên tắc xác định giá mua lại.
  • Có đủ nguồn để mua lại cổ phiếu từ các nguồn sau đây: thặng dư vốn cổ phần, quỹ đầu tư phát triển, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu được sử dụng để bổ sung vốn điều lệ theo quy định của pháp luật.
  • Có công ty chứng khoán được chỉ định thực hiện giao dịch, trừ trường hợp công ty chứng khoán là thành viên của Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam mua lại cổ phiếu của chính mình.
  • Đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật trong trường hợp công ty đại chúng thuộc ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Điều kiện bán cổ phiếu quỹ

  • Sau ít nhất 6 tháng kể từ ngày kết thúc đợt mua gần nhất, thì các công ty đại chúng mới có thể bán được cổ phiếu quỹ. Trừ trường hợp công ty bán cổ phiếu quỹ để thưởng cho nhân viên.
  • Việc bán cổ phiếu chỉ được thực hiện khi có quyết định của Hội đồng cổ đông với phương án cụ thể, quy định thời gian thực hiện, nguyên tắc xác định giá. 
  • Công ty đại chúng thực hiện bán cổ phiếu quỹ dưới sự chỉ định của công ty chứng khoán. 

Cách thức thực hiện mua bán cổ phiếu quỹ

*Lưu ý:  

  • Với công ty đại chúng có cổ phiếu được niêm yết trên sàn chứng khoán, thì khi thực hiện mua lại hoặc bán cổ phiếu quỹ cần phải tuân thủ những quy định của Sở Giao dịch chứng khoán.
  • Trường hợp cổ phiếu công ty chưa được niêm yết trên sàn chứng khoán, thì khi giao dịch cổ phiếu quỹ sẽ được thực hiện thông qua các công ty chứng khoán nhất định. 

Nguyên tắc xác định giá mua bán cổ phiếu quỹ

Việc mua bán cổ phiếu quỹ sẽ được thỏa thuận theo nguyên tắc tính như sau: 

  • Giá đặt mua ≤ Giá tham chiếu + (Giá tham chiếu * 50% Biên độ dao động giá cổ phiếu)
  • Giá đặt bán ≥ Giá tham chiếu – (Giá tham chiếu * 50% Biên độ dao động giá cổ phiếu)

Trong mỗi ngày giao dịch, công ty đại chúng chỉ được đặt lệnh giao dịch với tổng khối lượng tối thiểu 3% và tối đa 10% khối lượng giao dịch đã đăng ký. 

So sánh cổ phiếu quỹ và cổ phiếu

Cổ phiếu cơ sở và cổ phiếu quỹ được cho là 2 loại tài sản tương đương nhau. Nhưng khi xem xét cặn kẽ từng khía cạnh, thì chúng có những đặc điểm hoàn toàn khác biệt. Cụ thể:

So sánhCổ phiếu Cổ phiếu quỹ
Ưu điểm– Được trả cổ tức
– Có quyền biểu quyết trong công ty
– Có quyền mua cổ phiếu mới
– Dễ giao dịch
– Mang lại lợi ích cho cổ đông công ty
– Giúp tăng giá cổ phiếu đang lưu hành
– Tối ưu hóa nguồn vốn công ty
Nhược điểm– Yêu cầu vốn hóa cao
– Đòi hỏi sự am hiểu về thị trường
– Không được nhận cổ tức
– Không có quyền biểu quyết, tham gia đại hội đồng cổ đông
– Không được mua cổ phiếu mới
So sánh cổ phiếu và cổ phiếu quỹ

Một số lưu ý khi đầu tư cổ phiếu quỹ

Ngoài việc phân tích chi tiết về tiềm năng phát triển của từng loại cổ phiếu, trader cần nắm rõ một số lưu ý khi đầu tư cổ phiếu quỹ dưới đây:

  • Cổ phiếu quỹ thường thuộc những công ty bị thoái vốn, nhưng cổ phiếu quỹ vẫn được công ty giữ lại trong những trường hợp cần thiết.
  • Đại hội đồng cổ đông có quyền quyết định hủy bỏ cổ phiếu quỹ nhằm giảm vốn điều lệ.
  • Tương tự như cổ phiếu chưa phát hành, cổ phiếu quỹ có thể phát hành bất cứ lúc nào.
  • Khi công ty mua lại cổ phiếu quỹ, lượng tiền mặt và lượng vốn nhất định sẽ bị hao hụt. Như vậy, ban lãnh đạo cần lưu ý đưa ra những kế hoạch tối ưu hơn, nhằm đề phòng sự hao hụt này ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Lời kết

Cổ phiếu quỹ được xem là lá bài vô cùng quan trọng đối với các doanh nghiệp. Việc mua lại và bán ra cổ phiếu quỹ không chỉ giúp doanh nghiệp tăng quyền kiểm soát công ty, cải thiện các chỉ số tài chính mà còn bảo toàn lợi ích cổ đông.

Hy vọng với những kiến thức được chia sẻ trong bài viết trên đây đã giúp bạn có thêm nhiều thông tin cần thiết về cổ phiếu quỹ, cũng như cách thức thực hiện mua bán cổ phiếu quỹ, để vận dụng vào kế hoạch đầu tư của mình. Chúc các bạn thành công!